Związek Literatów na Mazowszu Związek Literatów na Mazowszu
Związek Literatów na Mazowszu
Link do strony na Facebooku
Login:
Hasło:

forum literackie

Ambasador kultury polskiej na Węgrzech i węgierskiej w Polsce

Requiem dla Odkupiciela część I

Requiem dla Odkupiciela, VII

Zosia nasza kochana

Requiem dla Odkupiciela IV

Requiem dla Odkupiciela III

ADAM POMORSKI – TŁUMACZ DOSKONAŁY

Requiem dla Odkupiciela II

więcej..

Partnerzy ZLM

AES

Partnerzy Muzeum Szlachty Polskiej w Ciechanowie MDK Przasnysz Muzeum Historyczne w Przasnyszu Urząd Miasta Ciechanów Starostwo Powiatowe w Ciechanowie Samorząd Województwa Mazowieckiego


Ocena: 3

Adriana Szymańska – poetka miłości

   Adriana Szymańska – poetka, eseistka, krytyk literacki, tłumaczka, autorka prozy dla dzieci i dorosłych. Po prababce ma korzenie wileńskie, wychowała się w rodzinie ziemiańskiej o tradycjach patriotycznych we wsi Małe Czyste na Ziemi Chełmińskiej, a urodziła się - podczas wojny, 12 lutego 1943 roku - w Toruniu. W tym mieście „smutku, przygnębienia i niepokoju” – jak wspomina - w tragicznej powojennej atmosferze żałoby po utarcie najbliższych, m.in. w Katyniu, uzyskała maturę w I LO im. M. Kopernika i ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika (1966).
   Idąc na studia wiedziała, że będzie pisać. Od dziecka bowiem miała potrzebę zapisywania swoich wrażeń i przemyśleń. Jako studentka należała do grupy literackiej Kadyk, a pierwsze „poważne wiersze” napisała w drugiej połowie studiów. Po studiach pracowała przez kilka lat jako bibliotekarka i nauczycielka j. polskiego w szkołach średnich w Toruniu, Szczecinie i Olsztynie oraz kierownik literacki Teatru Polskiego w Bydgoszczy, kontynuując jednocześnie twórczość literacką. W 1970 roku poznała znanego poetę, eseistę i tłumacza, o 30 lat starszego przyszłego jej partnera życiowego - Zbigniewa Bieńkowskiego (1913-1994) i rok później przeniosła się do Warszawy. Oprócz poezji zaczęła w stolicy uprawiać krytykę literacką i ogłaszać swoje utwory poetyckie i recenzje na łamach „Twórczości”, „Życia Literackiego”, „Poezji”, „Literatury”, „Odry”, „Nowych Książek” oraz innych pism.
   W stolicy prowadziła też dział poezji współczesnej w Wydawnictwie Czytelnik (1979-87), ale przez szykany moralne i materialne z powodu jej niezależnej postawy oraz przynależności do NSZZ „Solidarność”, zrezygnowała z tej etatowej pracy. Podjęła współpracę z jezuickim miesięcznikiem „Przegląd Powszechny", gdzie do dziś prowadzi dział recenzji poetyckich w rubryce „Książki” i jest członkiem rady redakcji. W czasie stanu wojennego ogłaszała swoje wiersze i recenzje w wydawnictwach niezależnych.
   Warto wspomnieć, że kilka lat po śmierci Zbigniewa Bieńkowskiego, w 2002 roku, przeniosła się wraz z córką, Katarzyną Bieńkowską (też poetką i tłumaczką) do Pułtuska, nieopodal Puszczy Białej. I choć obydwie są nadal związane zawodowo z Warszawą, to zaczynają też funkcjonować i na Płn. Mazowszu. Adriana Szymańska przewodniczy jury Ogólnopolskiego Konkursu Jednego Wiersza im. W. Gomulickiego „O Laur Błękitnej Narwi”, a wiele jej utworów – wierszy, esejów - powstało już w Pułtusku. Przyznaje jednak, że nie wie jak długo los zatrzyma ją w tym mieście przenikniętym duchem minionych czasów: Wujka, Skargi, Sarbiewskiego, Gomulickiego - mimo iż ma poczucie głębokich związków z tradycją, zwłaszcza z polskim romantyzmem.
   Jako poetka Adriana Szymańska debiutowała równolegle z poetami Młodej Fali - zbiorem wierszy „Nieba codzienności” (1968). Nie czuła się jednak nigdy mocno związana z żadnym nurtem, funkcjonowała osobno. Do dziś opublikowała kilkanaście książek poetyckich, ostatnie to: „Autoportret niedokończony” (2007) i „Wtedy–dziś” (2010). Ukazało się też kilka tomów jej prozy, w tym dwie powieści oparte na motywach autobiograficznych: psychologiczna „Święty grzech" (1995) i „Ta inna ja” (2008). Jest również autorką dwóch książek prozą dla dzieci: „Tai z Jaśminowej” (W.A.B., Warszawa 1988, 2010), czy „Najpiękniejszy psi uśmiech i inne zwierzenia” (1986). Ostatnio wydała zbiór esejów o poezji pt. „Księga objawień” (2012).
   Pasją Adriany Szymańskiej jest pisanie nie tylko wierszy, ale pisanie o współczesnej poezji. Czyni to już od prawie 50 lat, gdyż wiersz uważa za najdoskonalszy akt poznawczy - zarówno wiersz własny jak i cudzy. W analizowanych utworach poetyckich bada z pasją tkankę wiersza, język, formę, filozofię, nastrój utworów, doszukuje się pointy i przesłania. Jako krytyk literacki i eseistka współpracuje od lat z kilkoma periodykami: „Przegląd Powszechny”, „Nowe Książki”, „Kwartalnik Artystyczny”, „Topos”. Z kolei wiersze publikuje regularnie w „Twórczości”, „Odrze”, „Zeszytach Literackich”, „Toposie”, „Nowej Okolicy Poetów”.
   Brała udział w licznych polskich i międzynarodowych festiwalach poezji. Wiele jej utworów przetłumaczono na liczne języki obce, znajdują się one w międzynarodowych antologiach i almanachach.
   Adriana Szymańska jest laureatką prestiżowych nagród literackich, ostatnie to: Nagroda Warszawskich Księgarzy (1993), Nagroda im. Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego – obydwie za tomik „Kamień przydrożny" (1994); ponadto Laur Wydawców i Biblioteki Raczyńskich za tom „Lato 1999" (2000), Nagroda im. R. Milczewskiego (2007). Jej zbiór wierszy „W podróży” został Książką Roku 2009 w ramach nagród Warszawskich Księgarzy. Jest wielokrotną stypendystką Ministerstwa Kultury i ZAiKS-u. W latach 90. przebywała kilkakrotnie w USA jako stypendystka nowojorskiej Fundacji Kościuszkowskiej – rezultatem jej przygody amerykańskiej jest zbiór szkiców „Dziedzice i barbarzyńcy” (2007). Jest członkiem SPP, polskiego PEN Clubu i ZAiKS-u.
   Zbigniew Herbert, z którym Szymańska przyjaźniła się, pisał, że nie może rozstać się z jej wierszami. „Wiem tyle, że jest to świetny, dojrzały, soczysty i gorzki owoc. Poezja czuła i okrutna zarazem” – oceniał.
   Inni krytycy określają twórczość Adriany Szymańskiej jako niezwykle duchową i liryczną. Stoi za nią niezwykła wrażliwość poetki oraz przekonanie, że możliwa jest rozumna, uporządkowana jedność świata. Jedność tę, według Szymańskiej, zapewnić może tylko odwiecznie obecny Bóg – bo to „On kieruje tajemnicą świata”, „jest światłem istnienia” („Początek i koniec”), „tą najmocniejszą nieskończonością” („List z pytajnikami nie wiadomo dokąd”). Poezja Szymańskiej, jak pisał w 2002 roku Piotr Śliwiński z Instytutu Wydawniczego Znak, głosi wiarę w Boga i w sensie religijnym, i w sensie poetyckim. „Chwali stworzenie i ocala, „zaszczepia duszą”. Pewna wiara, pewnym głosem – tak się dzisiaj poezji nie pisze” - oceniał.
   Poza wiarą i nadzieją Szymańska poszukuje w poezji – nie tylko własnej - miłości, tej najbardziej pierwotnej, trwałej. I wydaje się, że prapostacią miłości jest i tu miłość Boga, a w swojej „erotycznej metafizyce” jest ona najbliżej „Pieśni nad Pieśniami”. Wzruszające jest jednak w jej utworach przywiązanie do bliskich: do matki, brata, czy wyznawana „głodnym sercem” miłość do Zbigniewa Bieńkowskiego – który „nigdy się nie zestarzał; nawet kiedy umierał, jego mózg wysyłał w przestrzeń kosmiczną za szpitalne okno promienie najczystszej tęsknoty za wolnością” („Falstart”). Serdecznym uczuciem darzy też wnuczkę Klarę, co do której ma nadzieję, że „popłynie kiedyś moim statkiem dalej” („Transakcja”). Kocha też przyjaciół, a już niezwykle miłuje przyrodę: jej czułość na ptaki, drzewa, zwierzęta jest naprawdę wyjątkowa.
   Ogólnie: poezja Szymańskiej jest łagodną, poszukującą harmonii afirmacją życia. Nieskażona prześmiewczą relacją świata, niosącą czytelnikowi miłość i spokój, pociechę i nadzieję. Jest też dialogiem z drugim człowiekiem, mimo iż jej wiersze są nieustannym monodramem. Wytwarza specyficzny rodzaj ciepła, przy którym można wyciszyć się wewnętrznie, spojrzeć bez pretensji na innych. Jest to śpiew miłości światu, śpiew temu, co przeminęło i co nadejdzie…

 

Teresa Kaczorowska

Związek Literatów na Mazowszu Projekt i wykonanie www.ekspansja.eu