Związek Literatów na Mazowszu Związek Literatów na Mazowszu
Związek Literatów na Mazowszu
Link do strony na Facebooku
Login:
Hasło:

forum literackie

ŻNIWA

jajo czy kura

Odszedł kolorowy trubadur

PRAWDY NIE DA SIĘ ZABIĆ

Pieśń

Wybór

Pożegnanie poetki Barbary Krajewskiej

URODZINY MARII KONOPNICKIEJ

więcej..

Partnerzy ZLM

AES

Partnerzy Muzeum Szlachty Polskiej w Ciechanowie MDK Przasnysz Muzeum Historyczne w Przasnyszu Urząd Miasta Ciechanów Starostwo Powiatowe w Ciechanowie Samorząd Województwa Mazowieckiego


Ocena: 0

Ambasador kultury polskiej na Węgrzech i węgierskiej w Polsce

KONRAD SUTARSKI Z BUDAPESZTU – 85-LECIE
   Konrad Sutarski - poeta, publicysta, eseista, tłumacz, działacz polonijny na Węgrzech, dyplomata, autor licznych książek i artykułów opisujących historię Europy, a szczególnie rolę jaką odegrały w niej jego dwie Ojczyzny: Polska i Węgry – urodził się 21 września 1934 r. w Poznaniu. Był studentem Politechniki Poznańskiej, kiedy rankiem 28 czerwca  1956 r., w Zakładach Przemysłu Metalowego H. Cegielski Poznań (w latach 1949–1956 noszących nazwę Zakłady im. Józefa Stalina Poznań), wybuchł Poznański Czerwiec (Czerwiec’56) – pierwszy w PRL strajk generalny i demonstracje uliczne. Przerodziły się one w spontaniczny protest Wielkopolan przeciw ówczesnej władzy. Protesty zostały krwawo stłumione przez liczące ponad 10 tys. żołnierzy oddziały Ludowego Wojska Polskiego i milicję, pod dowództwem wywodzącego się z Armii Czerwonej generała Stanisława Popławskiego. Zabito 57 osób, około 600 osób  zostało rannych (po obu stronach).
   Poznański Czerwiec’56 okazał się niezwykle ważny w twórczości Konrada Sutarskiego. W tym samym 1956 r., jeszcze jako student, razem z grupą młodych poznańskich poetów: Ryszardem Daneckim (1931-2013), Marianem Grześczakiem (1934-2010), Józefem Grzegorzem Ratajczakiem (1932-1999), Eugeniuszem Wachowiakiem (1929) - współtworzył legendarną dziś poznańską grupę literacką „Wierzbak”. Jej nazwa nawiązywała do rzeki przepływającej przez jedno z osiedli w Poznaniu. Grupa działała przez 4 lata (1956-1960). Zasłynęła z niezależnej twórczości i organizacji pierwszych w historii literatury polskiej festiwali poetyckich („Poznańskie Listopady Poetyckie", 1957-1961). Są one kontynuowane do dziś jako „Międzynarodowe Listopady Poetyckie", a Konrad Sutarski stał się nestorem Pokolenia’56.
   Po ukończeniu Politechniki Poznańskiej (1958) Sutarski został inżynierem mechanikiem i mechanizatorem rolnictwa. Pierwszą pracę podjął w poznańskiej Fabryce Maszyn Żniwnych, skąd w 1961 r. wyjechał na wycieczkę turystyczno-naukową do Budapesztu. Poza zwiedzaniem muzeów i poznawaniem kultury węgierskiej, poznał swoją przyszłą żonę Giradi. W 1965 r. zdecydowali się osiedlić się na stałe w Budapeszcie, gdzie cztery lata później Konrad Sutarski na Uniwersytecie Nauk Rolniczych Budapest-Gödöllő uzyskał doktorat technicznych nauk rolniczych (1969). Na Węgrzech stał się znanym konstruktorem maszyn do zbioru warzyw, wynalazcą. Jeden z jego kombajnów (do zbioru fasoli strączkowej i papryki) otrzymał główną nagrodę Międzynarodowych Targów Budapeszteńskich (1973), drugi (do zbioru pomidorów) - nagrodę ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego (1987).
   Poza pracą zawodową zajmował się także działalnością polonijną. Był pierwszym, po zmianie ustroju, dyrektorem Instytutu Informacji i Kultury Polskiej w Budapeszcie (1989-1992). Ogromnie zasłużył się również jako pierwszy, i to trzykrotny przewodniczący Ogólnokrajowego Samorządu Mniejszości Polskiej (1995-1999 i 2001-2007), a także jako założyciel Muzeum i Archiwum Węgierskiej Polonii (1998), potem inicjator przekształcenia tej placówki w ośrodek badawczy 1000-letnich kontaktów polsko-węgierskich (2006) - był długoletnim kierownikiem tego Muzeum, potem dyrektorem, aż do przejścia na emeryturę (2014).
   Jednocześnie Konrad Sutarski pisał. Aby utrzymać kontakt z Polską wysyłał z Węgier swoje utwory do polskich pism literackich: poznańskiego „Nurtu”, warszawskiej „Poezji”, krakowskiego „Życia Literackiego”. Bywał na festiwalach poezji (m.in. 12 lat temu na Ciechanowskiej Jesieni Poezji), był inicjatorem utworzenia (w 1996) i kierownikiem Forum Twórców Polonijnych na Węgrzech. Pisze w j. polskim, ale jego książki są przekładane na j. węgierski (m.in. przez jego syna Sobolcza Sutarskiego)
   Do dziś Konrad Sutarski jest autorem ponad 30 książek literackich i historycznych. Ale ciągle pisze, prowadzi badania, stwierdził nawet, że najważniejsze jego dzieła powstały po jego 80.roku życia! Rzeczywiście w ciągu ostatnich pięciu lat ukazało się aż 11 książek Konrada Sutarskiego (w 16 tomach, 8 w języku polskim i 9 w węgierskim), m.in. „Jakkolwiek już późno” (poezje, Sopot, 2015), „Stacje ludzkiego sprzeciwu” (poezje i esej „Rola i zadania poety w XXI stuleciu”, Budapest-Lublin, 2018), „Polska i Węgry w obronie Europy” (eseje, Budapest 2019). Sutarski jest autorem historycznej tezy (sformułowanej w studium „Polska i Węgry jako przedmurze chrześcijańskiej Europy w dawnych wiekach i dziś”, po polsku i po węgiersku, Budapest, 2016) o szczególnej roli Polski i Węgier jako obrońcy chrześcijańskiej Europy, najdłużej ze wszystkich państw tego kontynentu, w wiekach dawnych i obecnie (tym razem z pozostałymi dwoma krajami wyszehradzkimi). Jest też autorem nowatorskiej pozycji „Zarys dziejów Polski z powiązaniami węgierskimi” (Budapest, 2018, wydanie dwutomowe, po polsku i po węgiersku. Obecnie II wydanie tego tomu przygotowywane jest w Polsce). Jest znanym - i cenionym na Węgrzech - szerzycielem misji o „odwiecznej przyjaźni polsko-węgierskiej”. Polacy nazywają go „ambasadorem kultury polskiej na Węgrzech i węgierskiej w Polsce”, zaś Węgrzy „naszym Polakiem”.
   Poezja Konrada Sutarskiego odzwierciedla przemiany zachodzące w Polsce i w Europie począwszy od 1956 roku, jest niejako drogą jego życia. Najpierw była spokrewniona z poezją Nowej Fali (formacja poetycka obecna w polskim życiu literackim w latach 1968-1976), zaś od lat 90. jest zanurzona w rzeczywistości. Wizja wypływająca z wierszy Sutarskiego – antykomunistycznych, antyateistycznych, czy antyglobalistycznych - nie jest optymistyczna. Pesymistyczna diagnoza świata Konrada Sutarskiego wynika z zachodzącej obecnie degradacji wartości i zasad etycznych. Ponadto, zdaniem polskiego poety z Budapesztu, pojawił się i potęguje swoje działania trzeci w ostatnich dziesiątkach lat groźny system totalitarny: globalizm i konsumpcjonizm. Poeta uważa, że totalitaryzm ten jest sterowany przez międzynarodową elitę gospodarczo-finansową, usiłującą zawładnąć i podporządkować sobie Europę (i  świat), spłycić jej dotychczasową kulturę kosztem nowej, masowej, zrelatywizować zasady etyczne, a w końcu zmieszać z ludami o zupełnie innej wierze i kulturze. Do tego ataku dołączył, zdaniem Sutarskiego, wykorzystywany przez globalizm, wdzierający się masowo do Europy agresywny islam. Skala tych zagrożeń rośnie, dążąc do unicestwienia tradycyjnej europejskiej cywilizacji o grecko-rzymskich i chrześcijańskich podstawach. Przeciwstawienie się im jest dzisiaj dla narodów wyrosłych na kulturze europejskiej najważniejsze. Takie zadanie to dziś pilna misja całej intelektualnej czołówki Europy, a szczególnie dla poetów i ludzi pióra, którzy podobnie jak w czasach romantyzmu, czy systemów totalitarnych: nazizmu i komunizmu, bronili wartości i zasad etycznych. Konrad Sutarski pisze:
   „[…] ludzie pióra, a w szczególności poeci, powinni być w pierwszej linii obrońców wartości cywilizacyjnych i etycznych naszego kontynentu, gdyż właśnie oni, docierają w trakcie aktów twórczych niczym niekrępowaną wyobraźnią do samych głębin ludzkiego istnienia i posługując się językiem w sposób szczególny, jako mową pełnej przesyłanej światu skondensowanej ekspresji o sile duchowego dynamitu, są w stanie najskuteczniej poruszać serca i umysły, wzywać do działania” .1

  Konrada Sutarski należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od momentu założenia tej organizacji, 1989), Związku Pisarzy Węgierskich oraz Węgierskiego PEN-Clubu. Jest laureatem wielu nagród, m.in. trzech najwyższych węgierskich nagród państwowych: Narodowościowej (2013), Muzealniczej im. Móry Ferenca (2014) i Literackiej im. Józsefa Attili (2019) oraz największej na Węgrzech, polonijnej nagrody im. Świętego Władysława (2007). Za całokształt działalności na polu kultury, otrzymał w 1992 r., najbardziej liczącą się na Węgrzech niepaństwową nagrodę im. G. Bethlena. W Polsce został uhonorowany Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP (2004) oraz Medalem „Zasłużony Kulturze Polskiej Gloria Artis” (brąz, 2016). W roku 2018 postać Konrada Sutarskiego została zamieszczona w albumie „Twórcy wizerunku Polonii”, jako jedynego Polaka spośród żyjących na Węgrzech.
   W 2019 r. Konrad Sutarski obchodzi dwa jubileusze: 85-lecie urodzin oraz 65-lecie pracy twórczej. Z tej okazji, 3 października 2019 r., w Domu Polonii im. prof. Andrzeja Stelmachowskiego w Warszawie, odbył się uroczysty jego wieczór autorski, podczas którego prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska", Dariusz Piotr Bonisławski wręczył Konradowi Sutarskiemu Złoty Medal Stowarzyszenia „Wspólnota Polska", będący symbolicznym podziękowaniem za mądre (dyplomacja) i piękne (poezja) budowanie mostów pomiędzy obydwoma narodami: polskim i węgierskim. W tym jubileuszowym roku bardzo się cieszę, że Konrad Sutarski jest szczególnym gościem XXI Spotkania z Literaturą w Opinogórze oraz i całej XXIV Ciechanowskiej Jesieni Poezji (9-10 października 2019).

1 Konrad Sutarski, O roli i zadaniach poety na nowo, „Akcent”, nr 1, Lublin 2018, s.55.

Teresa Kaczorowska

Związek Literatów na Mazowszu Projekt i wykonanie www.ekspansja.eu